Obezite nedir?

Obezite (şişmanlık), vücutta depolanan yağ miktarının artmasıdır. Obezite, hipertansiyon, kan yağlarında artış, solunum sistemi hastalıkları, ortopedik problemler, insülin direnci ve şeker hastalığı yanında ağır psikolojik strese yol açması nedeni ile önemli bir sağlık sorunudur.

Son yıllarda çocukluk yaş grubunda obezite sıklığında önemli oranda bir artış kaydedilmektedir. Bunun nedenleri nelerdir?

Erişkin dönemde obez olanların 1/3’ünün çocukluk çağında da obez olduğu bilinmektedir. Araştırmalar ergenlik çağındaki çocukların % 70´inin eğer kilo veremezlerse erişkin yaşta da obez olacağını ortaya koymaktadırlar. Gelişmiş ülkelerde yapılan çalışmalarda erişkinlerin % 33′ ünün, çocuk ve ergenlerin ise % 20-27’sinin obez olduğu, son 10 yılda obezitenin 6-11 yaşlarında % 54 oranında, 12-21 yaşlarındaki çocuk ve ergenlerde %64 oranında arttığı bildirilmektedir.

Son yıllarda obezite sıklığındaki artışın asıl önemli nedeninin; endüstriyel gelişme ile birlikte, fiziksel güce dayalı yaşam tarzından hareketsiz yaşam tarzına geçiş ve yoğun kalori içeren besinlerin tüketilmesi olarak görünmektedir. Araştırmalar sonucunda, obezitenin gelişmiş ülkelerde düşük sosyoekonomik düzeylerde olan, gelişmekte olan ülkelerde ise yüksek sosyoekonomik düzeye sahip kişilerde daha sık olduğu gösterilmiştir.

Obez çocukların çoğunda şişmanlığa neden olacak herhangi bir hormonal bozukluk saptanmaz. Şişmanlığın en önemli nedeni, harcanan enerjiden daha fazla enerji alınmasıdır. Bu tip obeziteye“basit obezite” denir. Basit obezitesi olan çocukların boyları da yaşıtlarına göre uzundur. Klinik olarak obezite, kilonun boyun metre cinsinden karesine bölünmesi (kg/m2) ile elde edilen vücut kitle indeksi (VKİ) ile belirlenir. Çocuklarda yaş ve cinse göre hazırlanan VKİ normal eğrileri kullanılarak obez olgular tanımlanır.

Obeziteye hazırlayıcı etmenler nelerdir?

Obeziteden, genetik ve çevresel faktörler sorumludur. Anne ve babanın her ikisi birden obez ise çocuklarında obezite görülme olasılığı %80’dir. Ebeveynlerden sadece biri obez olduğunda, çocuğunun obez olma olasılığı %40’a düşer.

Çocukluk çağı obezitesinde çevresel etmenler içinde, ailenin yaşam tarzı da (yanlış beslenme biçimi ve hareket azlığı) bulunmaktadır. Obezite sıklığı, 4 saatten daha fazla televizyon izleyen çocuklarda, 1 ya da 1 saatten daha az televizyon izleyen çocuklara göre daha yüksek olarak saptanmıştır.

Obezite ve psikolojik etmenler arasında da bir ilişki olduğu kabul edilmektedir. Ebeveyn ile çocuk arasındaki olumsuz ilişkiler, çocuğun ruhsal yapısını etkileyip aşırı yemeye neden olabilmektedir.

Beslenme yanlışlıkları yanında, düşük enerji tüketimi kilo alımı için önemli bir risk faktörüdür. Beslenmenin sıklığının azalması, bir veya iki öğün yemek yeme ve yiyeceklerin yüksek kalori içermesi, karbonhidrat ve yağdan zengin olması kilo alma riskini artırır. Marketlerden alınan;meyve suyu, kola, çikolata, gofret, cips, çerez gibi maddeler, şişmanlığın oluşmasında önemli rol oynar.

Tiroid bezi hastalıkları, böbrek üstü bezi hastalıkları gibi bazı hormonal nedenler ve nadir görülen iştah merkezi ile ilgili genetik bozukluklar da obeziteye sebep olabilir.
Bu nedenle obez olan her çocuğun mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Obezite Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavide temel prensip; alınan enerjinin azaltılıp, harcanan enerjinin artırılmasıdır.
Obezite tedavisi, uzun süren ve sabır isteyen bir iştir. Diyet hazırlanırken, çocuğun büyüme ve günlük aktivitesi göz önüne alınarak, gerekli besin maddelerini içermesine dikkat edilmelidir.
Enerji harcanması için fiziksel aktivite obezite tedavisinde son derece önemlidir. Bu sebeple, diyet tedavisi mutlaka egzersizle beraber yapılmalıdır. Egzersiz programının da kişiye göre düzenlenmesi gereklidir. Başlangıçta, hafif egzersiz programları verilir. Daha sonra egzersizin sıklığı ve şiddeti arttırılır. Günlük egzersiz süresi en az 30 dakika olmalıdır. Yürüyüş, hafif koşu, bisiklete binme, evde aerobik ve dans yapılabilecek basit egzersiz türleridir.

Çocukluk çağı obezitesinde, bazı özel koşullar; örneğin, insülin direnci varlığı dışında ilaç tedavisi önerilmemektedir. Çocuğun obezite tedavisinde başarılı olabilmesi için gerek yeme şeklini, gerekse fiziksel aktivitelerini bir davranış biçimi ve hayat tarzı haline getirmesi gerekmektedir. Hızlı verilen kilo, hızla geri alınır. Bu konuda ailenin desteği çok önemlidir. Ailenin hayal kırıklığına uğramaması, sabırlı olması ve çocuğu yönlendirmesi ve desteklemesi gerekmektedir.

Prof. Dr. Serap Semiz

Tıp dilinde varisella olarak geçen halk dilinde suçiçeği olarak bilinen hastalık en çok okul çağındaki çocuklarda görülür fakat her yaşta meydana gelebilir. Suçiçeği ‘ne varicella zoster adlı virüs sebebiyet verir yani hastalık viral, bulaşıcı ve ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır.

Suçiçeği hastalığının bulaşma yolları nelerdir ?

Suçiçeği en bulaşıcı hastalıkların içinde bulunmaktadır.Suçiçeği sizlere hava yoluyla veya hasta birisiyle direk temas halinde bulaşır.Hastalığı kapan biri kırmızı kabartıların oluşmasından 1-2 gün öncesine kadar hastalığı bulaştırır. Hastalık bulaşan birisinde ise suçiçeğinin belirmesi 10-20 gün arasında bir sürede gerçekleşir.

Suçiçeği hastalığının belirtileri nelerdir ?

Suçiçeği’nin 2-3 hafta arasında bir kuluçka dönemi vardır. Daha sonra ateş yükselir ,istifra,sırt ve bacak kaslarında ağrı görülebilir. Bu belirtilerle aynı zamanda veya bir süre sonra kafa ve sırttan başlayarak hemen hemen vücudun her yerinde içi sıvı dolu,kaşıntılı,kırmızı kabartılar oluşur.

Suçiçeğini ne kadar sürede atlatırım ?

Bu kabartılar birkaç gün içerisinde tamamlanır.Daha sonra 2-3 gün civarında bir sürede bu kabartılardan bazıları patlar veya bir kısmı kurur ve üstleri kabuk tutar.Hastalığın tamamen iyileşmesi 7-10 gün arasında değişir.

Suçiçeği ‘nde kaşıntıyı hafifletebilir miyim ?

Hastalık süresince hastayı en çok rahatsız eden unsur olan kaşıntı, özellikle akşam saatlerinde artar. Doktorunuzun tavsiyesiyle aldığınız bir anti-histaminikle kaşıntının şiddeti hafifletilebilir.

Suçiçeği aşısı olmalı mıyım ?

Eğer daha önceden suçiçeği hastalığı geçirmediyseniz aşı olmanızı öneririz.

Özellikle ; bir yaşını doldurmuş olan bütün çocukların,herhangi bir eğitim kurumuna gidecek çocukların (okul, kreş vb.),sürekli hastalığı bulunanların,hastanelerde çalışan sağlık personellerinin,eğitim kurumlarında çalışan personellerin,gebe kalma ihtimali olan bayanlar yani anne adayları,çocukken aşı olmamış yetişkinlerin aşı olmasını tavsiye ederiz.

Suçiçeği geçirirken neler yapmamalıyım ?

Hastalık süresince oluşan kırmızı kabartıları kaşımamalısınız.Kabartıları patlatmamalısınız.Eğer kaşıyıp patlatırsanız enfeksiyon kapabilirsiniz ve kabartının yerinde uzun süre iz kalabilir.

Hastalık geçiren çocukların ateşini düşürmek için kesinlikle aspirin kullanmamalısınız.

Tıp literatüründe adı halitozis olarak geçen ağız kokusu ,çeşitli nedenler sonucunda hemen hemen her insanın hayatının bazı dönemlerinde yaşadığı bir hastalıktır.

Ağız kokusunun nedenleri nelerdir ?

Ağız kokusunun birçok nedeni bulunmaktadır. Fakat ağız kokusunun en önemli ve en çok rastlanan nedenleri diyet yapmak,oruç tutmak,aç kalmak,ağız kuruluğu ve yetersiz sıvı gıda alımıdır.Eğer yeteri kadar sıvı gıda almazsanız vücudunuz depoladığınız yağları ve proteinleri kullanacaktır, bunun sonucunda da ağız kokusu meydana gelecektir.

Ayrıca şeker hastaları,böbrek veya karaciğer yetmezliği yaşayan hastalar,sinüs kaynaklı enfeksiyonlar(sinüzit),akciğer kaynaklı enfeksiyon yaşayan hastalarda ağız kokusu görülebilir.

Ağzımın koktuğunu nasıl anlayabilirim ?

Ağzınızın kokup kokmadığını anlayabilmeniz için solunum organlarınızı(ağız ve burun) iki elinizle kapatıp nefesinizi verip , koklamaktır.Eğer bu yöntemle başarılı olamazsanız veya kokup kokmadığına emin olmak isterseniz herhangi birine nefesinizi koklatabilirsiniz.

Tükettiğim gıdalar ağzımın kokmasına neden olur mu ?

Elbette tükettiğiniz gıdalar ağzınızın kokmasına neden olabilir. Özellikle soğan,sarımsak,balık ve peynir ağzınızı kokutabilir.

Bazı gıdalar ağzının kötü kokmasına neden olduğu gibi bazı gıdalar da nefesinizi tazeler ve ağız kokunuzu giderir. Örneğin; taze nane veya nane aromalı şekerler ve sakızlar,limon veya limonlu şekerler,turp,armut,elma,yoğurt tüketebilirsiniz.

Ağız kokusu problemi yaşıyorum neler yapmalıyım , neler yapmamalıyım?

a.Neler yapmalıyım ?

Eğer ağız kokusu problemi yaşıyorsanız dişlerinizi günde en az 2 defa fırçalamalısınız.(Günde 3 kere ve tam anlamıyla fırçalamanızı tavsiye ederiz.)

Diş fırçanızla dilinizi temizlemelisiniz.

Diş ipi kullanarak diş aralarını temizlemelisiniz.Diş aralarında kalan zararlı gıdalar ağız kokusuna yol açtığı gibi diş çürüklerine de yol açabilir.

Düzenli olarak en az 6 ay aralıklarla bir diş doktoruna görünmelisiniz.

Porselen köprü kullanıyorsanız günde en az bir defa arayüz fırçası ile altını temizlemelisiniz.

Protez kullanıyorsanız her gece çıkarıp temizlemelisiniz ve sabah takmalısınız.

b.Neler yapmamalıyım ?

Tütün veya alkol kullanıyorsanız kesinlikle bırakmalısınız.Çünkü alkol tek başına bir ağız kokusu nedenidir.